banner156

03.03.2021, 12:57

NİZAMÜ’L-MÜLK (SİYASET[NÂME]) II

Wladimir Bartol’un “Fedailerin Kalesi Alamut” adlı romanına göre; dilekçe vermek bahanesiyle ve kendisini el-Gazali’nin öğrencisi olarak tanıtarak yanına çıkan, adı İbn-i Tahir olan Alamut fedaisi bir Haşhaşi tarafından ucunda zehir olan bir hançerle 1092 yılında hançerlenerek öldürüldü, İsfahan’daki türbesine gömüldü.

Veziri öldüren Hasan Sabbah’ın daisi bir Bâtınî iken, onu kimin azmettirdiği kesin olarak bilinmemektedir. Selçuklu devleti içerisinde oluşan güç unsurları içerisinde vezirin ölümünü en çok isteyen Hasan Sabbah ve Terken Hatun ile Tacü’l-Mülk ikilisidir. Nitekim vezirin yakınları ve adamları vezirin ölümünden Tacü’l-Mülk’ü sorumlu tutarak parçalamışlardır. Nizâmü’l-Mülk, Hasan Sabbah için siyasi ve dini hedeflerine ulaşmada yok edilmesi gereken en büyük tehdit iken, Terken Hatun ve Tacü’l-Mülk’ün hedef ve hayalleri önündeki en önemli engeldir. Bu açıdan Vezirin ölümüyle en büyük kazancı sağlayan Hasan Sabbah’ın suikast emrini verdiği; birçok kaynakta zikredildiği gibi Tacü’l-Mülk’ün de azmettirici olarak Nizâmü’l-Mülk’ün ölümünden sorumlu olarak görüldüğü en kuvvetli ihtimaldir.

Alparslan’a (1063-1072) 9 yıl, oğlu Melikşah’a (1072-1092)  ise 21 yıl toplamda 30 yıl geniş yetkili, hatta tam yetkili vezirlik yapmış ve 74 yıllık dünya hayatına büyük başarılar sığdırmış, siyaseti hem bilim hem de sanat olarak icra etmeyi başarmış eşine az rastlanır bir devlet adamıdır. Diplomasinin gerektirdiği nezaket kurallarından haberdar, yetkin bir iradeye, firasete, iktidara, ufka ve becerikliliğe sahip bir idrak-i maâlidir. Âlimlere, şairlere, ediplere ve sanatkârlara ikram, ihsan ve iltifat etme şuuruna sahip müstesna bir figürdür. Devlet teşkilatında idari, adli, mali, askeri, sosyal ve kültürel alanlarda aldığı tedbirler ve düzenlemeler sayesinde Büyük Selçuklu İmparatorluğu’nu dönemin en sağlam teşkilatlı devleti hâline getirmiş kudretli bir yöneticidir.

Devlet idaresini “ahlâk” ve “adalet” temelleri üzerine bina etmeyi başarmış, bu iki kıymeti hem sultanın vasfı ve gücü hem de ordu ve reayanın selameti hatta dünyanın izzeti için düstur edinmiş mümtaz bir şahsiyettir.

Onun Siyeru’l-Mülûk’ü devlet başkanlarına ve yöneticilere sadece normatif fikirleri veren, onlara ne yapmaları gerektiğini gösteren ve olması gerekeni işaret eden çok kıymetli bir eserdir. Salt bir siyasi hatırat, nasihat ve hikmet kitabı değil, aynı zamanda içtimai ve iktisadi hayat için bir teori kitabıdır da...

Siyasetnameler, Batı dünyasında yaygın değildir. Siyasetname, Türk’e has bir formdur. Çünkü Türk için devlet, bir nimettir ve devletin bekası egemenliğin en hassas çizgisidir. Bu nedenle devlet aklının nasıl kazandırılacağını ve devlet aygıtının nasıl daha etkili kullanılacağını aktaran bu betimleyici metinler, geçmişin tecrübesi ışığında devlet yöneticilerine etkin bir yönetim için gerekli olan taktik ve stratejileri öneren bu nasihat vesikaları, didaktik yönü ağır basan bu ahlâk kitapları bir Türk geleneğidir...

Yaşatmak dileğiyle...

Yorumlar (0)
banner143
banner165
16
açık
Namaz Vakti 13 Nisan 2021
İmsak 04:39
Güneş 06:03
Öğle 12:47
İkindi 16:26
Akşam 19:21
Yatsı 20:39
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 32 70
2. Fenerbahçe 33 66
3. Galatasaray 32 62
4. Trabzonspor 33 58
5. Alanyaspor 33 52
6. Gaziantep FK 32 50
7. Hatayspor 32 49
8. Karagümrük 33 49
9. Sivasspor 32 47
10. Göztepe 33 46
11. Antalyaspor 33 42
12. Konyaspor 32 40
13. Ankaragücü 32 36
14. Rizespor 32 36
15. Kasımpaşa 33 36
16. Malatyaspor 32 34
17. Başakşehir 32 33
18. Kayserispor 32 33
19. Gençlerbirliği 32 31
20. Erzurumspor 33 28
21. Denizlispor 32 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 29 60
2. Samsunspor 29 57
3. Adana Demirspor 29 55
4. Altay 29 53
5. Altınordu 29 52
6. İstanbulspor 29 51
7. Ankara Keçiörengücü 29 49
8. Ümraniye 29 41
9. Tuzlaspor 29 41
10. Bursaspor 29 40
11. Bandırmaspor 29 39
12. Boluspor 29 35
13. Balıkesirspor 29 32
14. Adanaspor 29 31
15. Menemenspor 29 30
16. Akhisar Bld.Spor 29 25
17. Ankaraspor 29 22
18. Eskişehirspor 29 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 31 63
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 31 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 31 49
8. Everton 30 48
9. Arsenal 31 45
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 31 38
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Brighton 31 33
16. Burnley 31 33
17. Newcastle 31 32
18. Fulham 32 26
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 31 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 30 67
2. Real Madrid 30 66
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 30 61
5. Real Sociedad 30 47
6. Real Betis 30 47
7. Villarreal 30 46
8. Granada 30 39
9. Levante 30 38
10. Celta de Vigo 30 37
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Cádiz 30 35
13. Valencia 30 34
14. Osasuna 30 34
15. Getafe 30 30
16. Huesca 30 27
17. Real Valladolid 30 27
18. Elche 30 26
19. Deportivo Alaves 30 24
20. Eibar 30 23

Gelişmelerden Haberdar Olun

@